İthalat işlemlerinde, gümrük vergilerinin hesaplandığı temel değer olan "gümrük kıymeti", genellikle malın Türkiye'ye varış limanındaki CIF (Maliyet, Sigorta, Navlun) değeridir.
Ticari fatura malın maliyetini gösterirken, bu CIF değerini oluşturmak için gereken diğer iki önemli maliyet kalemi olan navlun (taşıma ücreti) ve sigorta, ayrı belgelerle ispatlanmalıdır.
İşte bu noktada "Navlun Faturası" ve "Sigorta Poliçesi", gümrük beyannamesinin doğruluğunu kanıtlayan ve eksiksiz bir kıymet beyanı için vazgeçilmez olan belgeler olarak karşımıza çıkar.
Navlun Faturası (Freight Invoice) Nedir ve Neden Gereklidir?
Navlun faturası, malın yükleme limanından varış limanına taşınması için taşıyıcı firmaya (armatör, havayolu şirketi veya bunları organize eden forvarder) ödenen ücreti gösteren belgedir.
İthalatçı, özellikle teslim şekli FOB (Free On Board) veya EXW (Ex Works) gibi, taşıma ücretinin mal bedeline dahil olmadığı durumlarda, bu faturayı gümrük idaresine sunmak zorundadır.
Navlun Faturasında Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- Detaylı Döküm: Fatura, ana taşıma ücretinin yanı sıra, BAF (yakıt ayarlama faktörü), CAF (kur ayarlama faktörü), liman masrafları gibi tüm ek ücretleri (surcharge) detaylı olarak göstermelidir. Bu ek ücretler de genellikle gümrük kıymetine dahildir.
- Taşıma Güzergahı: Yükleme ve varış limanları açıkça belirtilmelidir.
- Fatura Bilgileri: Taşıyıcı firmanın ve ithalatçının unvanları, fatura tarihi ve numarası eksiksiz olmalıdır.
- Ödeme Kanıtı: Gümrük idaresi, navlun faturasına ek olarak bu bedelin ödendiğini gösteren banka dekontunu da talep edebilir.
Eğer ithalatçı ile taşıyıcı arasında yıllık bir taşıma sözleşmesi varsa ve her sevkiyat için ayrı bir fatura düzenlenmiyorsa, bu sözleşme ve ilgili sevkiyata ait taşıma ücretini gösteren bir "debit note" veya hesap özeti de kanıt olarak sunulabilir.
Sigorta Poliçesi (Insurance Policy) ve Kıymete Etkisi
Uluslararası taşımacılık riskler barındırır.
Malın yolculuk sırasında hasar görmesi, kaybolması veya çalınması riskine karşı yapılan sigorta için ödenen prim de gümrük kıymetinin bir parçasıdır.
Bu sigorta işlemini kanıtlayan belge ise Sigorta Poliçesi'dir.
Sigorta Belgesinde Önemli Noktalar:
- Poliçe Kapsamı: Sigortanın hangi riskleri ve hangi coğrafi güzergahı (örneğin, satıcının deposundan alıcının deposuna kadar) kapsadığı belirtilmelidir.
- Sigorta Bedeli: Genellikle malın CIF değerinin %10 fazlası olarak hesaplanan sigortalanmış bedeldir.
- Sigorta Primi: İthalatçının ödediği net sigorta ücretidir. Gümrük kıymetine eklenecek olan tutar budur.
- Lehtar: Sigortadan faydalanacak olan tarafın (genellikle ithalatçı) belirtilmesi gerekir.
Sigorta Yapılmamışsa Ne Olur?
İthalatçı malı sigortalatmamış olsa bile, gümrük mevzuatı kıymetin CIF olarak beyan edilmesini zorunlu kılar.
Bu durumda, gümrük idaresi, mal bedeli ve navlun toplamının %3'ü oranında bir tutarı sigorta bedeli olarak re'sen (varsayımsal olarak) hesaplar ve gümrük kıymetine ekler.
Bu durum, fiili sigorta priminden daha yüksek bir bedel üzerinden vergilendirilmenize neden olabilir.
Bu nedenle, hem risk yönetimi hem de doğru vergilendirme açısından, her ithalat için uygun bir nakliyat sigortası yaptırmak ve poliçesini temin etmek en doğru yaklaşımdır.
Sigortacılık ile ilgili düzenlemeler ve bilgiler için
tsb.
org.
tr/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Türkiye Sigorta Birliği (TSB) kaynakları incelenebilir.
Navlun ve lojistikle ilgili güncel bilgiler için ise
utikad.
org.
tr/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD) gibi sektör kuruluşları takip edilebilir.