Türkiye'nin İthalat Rejimi, genel olarak serbesti ilkesine dayanmakla birlikte, kamu güvenliği, insan sağlığı, çevre koruması ve ulusal sanayinin korunması gibi gerekçelerle bazı ürünlerin ithalatını özel izne veya lisansa tabi tutmaktadır.
Bu tür ürünleri ithal etmek isteyen firmaların, standart gümrük belgelerinin yanı sıra, ilgili bakanlık veya kamu kurumundan fiili ithalat öncesinde "İthal Lisansı" veya "İthal İzni" almaları zorunludur.
Bu izinler olmadan yapılacak sevkiyatların ülkeye girişine kesinlikle izin verilmez.
İthal Lisansı/İzni Nedir ve Hangi Ürünler İçin Gereklidir?
İthal lisansı, belirli bir malın, belirli bir miktar veya değerde, belirli bir süre içinde ithal edilebileceğine dair ilgili otorite tarafından verilen resmi bir belgedir.
Bu, devletin belirli ürünlerin ithalatını doğrudan kontrol etme mekanizmasıdır.
İzne tabi ürünler listesi, her yıl
resmigazete.
gov.
tr/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">Resmi Gazete'de yayımlanan tebliğlerle güncellenir ve oldukça çeşitlidir.
Başlıca İzne Tabi Ürün Grupları:
- Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya: Özellikle kullanılmış makine, teçhizat ve motorlu kara taşıtları gibi ürünlerin ithalatı, yerli sanayiyi korumak ve eski teknolojinin ülkeye girişini önlemek amacıyla genellikle izne tabidir. Bu izinler Ticaret Bakanlığı tarafından verilir.
- Atıklar ve Hurdalar: Geri dönüştürülebilir atıkların (metal hurda, plastik, kağıt vb.) ithalatı, çevre kirliliğini önlemek amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın denetimine ve lisansına tabidir.
- Bazı Kimyasal Maddeler: Özellikle uyuşturucu veya psikotrop maddelerin üretiminde kullanılabilecek öncü kimyasallar (prekürsörler) ve ozon tabakasına zarar veren maddelerin ithalatı, Sağlık Bakanlığı ve Çevre Bakanlığı'nın özel iznini gerektirir.
- Sivil Amaçlı Patlayıcı Maddeler ve Silahlar: Bu tür ürünlerin ithalatı, kamu güvenliği nedeniyle İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı'nın çok sıkı kontrolü ve izni altındadır.
İthal Lisansı Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler
Başvuru süreci ve istenen belgeler, ürüne ve ilgili kuruma göre değişiklik gösterse de genel adımlar benzerdir.
- İlgili Kurumun Tespiti: İthal edilecek ürünün hangi kurumun denetimine tabi olduğunun netleştirilmesi ilk adımdır. Bu bilgi, İthalat Rejimi Kararı ve ilgili tebliğlerde GTİP kodu bazında belirtilir.
- Başvuru Dosyasının Hazırlanması: Kurumlar genellikle aşağıdaki belgeleri talep eder:
- Başvuru Formu/Dilekçe: İlgili kurumun web sitesinden temin edilen standart form.
- Proforma Fatura: İthal edilecek malın tanımını, miktarını ve değerini gösteren belge.
- Teknik Dokümanlar: Özellikle makine ve teçhizat ithalatında, ürünün teknik özelliklerini, üretim yılını, modelini gösteren kataloglar, broşürler ve ekspertiz raporları. Kullanılmış makine için genellikle yeminli bir teknik bilirkişi tarafından hazırlanan ve makinenin hala çalışır durumda ve modern teknolojiye sahip olduğunu teyit eden bir rapor istenir.
- Kapasite Raporu ve Faaliyet Belgesi: İthalatçı firmanın ilgili sektörde faaliyet gösterdiğini ve bu makineye ihtiyacı olduğunu kanıtlayan belgeler.
- İmza Sirküleri ve Ticaret Sicil Gazetesi.
- Başvurunun Yapılması ve Değerlendirme: Dosya, ilgili kuruma sunulur. Kurum, teknik ve idari bir inceleme yapar. Örneğin, kullanılmış bir makine ithalatında, aynı veya benzer bir makinenin Türkiye'de üretilip üretilmediği de değerlendirme kriterlerinden biri olabilir.
- İzin Belgesinin Alınması ve Gümrüğe Sunulması: Başvurunun onaylanması durumunda, kurum tarafından ithalatçıya belirli bir süre için geçerli olan bir "İthal İzin Belgesi" verilir. Bu belge (veya elektronik sistemdeki referans numarası), gümrük beyannamesi tescil edilirken gümrük idaresine sunulması zorunlu olan belgelerdendir. Bu izin olmadan gümrükleme işlemi başlatılamaz.