Türkiye'nin ihracatını artırmak ve uluslararası pazarlarda rekabet gücünü yükseltmek amacıyla sunduğu en önemli teşvik mekanizmalarından biri Dahilde İşleme Rejimi'dir (DİR).
Bu rejim, ihracatçı firmaların, ihraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanacakları hammadde, yardımcı madde veya ambalaj malzemelerini gümrük vergisi, KDV ve diğer ithalat vergilerinden muaf olarak yurt dışından getirmelerine olanak tanır.
Bu sayede, üretim maliyetleri önemli ölçüde düşer ve Türk ürünleri dünya pazarında daha rekabetçi bir fiyatla yer alabilir.
Bu sistemden yararlanmanın anahtarı ise, Ticaret Bakanlığı'ndan "Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB)" almaktır.
Dahilde İşleme Rejimi'nin İşleyişi ve Avantajları
DİR'in temel mantığı, ithalatı ihracat koşuluna bağlamaktır.
Devlet, firmaya der ki: "İhraç edeceğin malın üretiminde kullanmak üzere bu hammaddeleri vergisiz olarak ithal etmene izin veriyorum, ancak senden bu hammaddeleri kullanarak ürettiğin nihai ürünü belirli bir süre içinde ihraç etmeni ve bunu belgelemeni bekliyorum.
"
Rejimin Sağladığı Başlıca Avantajlar:
- Vergi Muafiyeti: Gümrük Vergisi, İlave Gümrük Vergisi, KDV, ÖTV gibi ithalatta alınan tüm vergilerden muafiyet sağlanır. Bu, en büyük maliyet avantajıdır.
- Finansman Kolaylığı: Üretim için gerekli girdileri daha düşük maliyetle temin eden firma, işletme sermayesini daha verimli kullanabilir.
- Rekabet Gücü Artışı: Düşen maliyetler, nihai ürünün yurt dışı pazar fiyatını daha rekabetçi hale getirir.
- Ticaret Politikası Önlemlerinden Muafiyet: İthalatta uygulanan gözetim, korunma önlemi gibi uygulamalara tabi olunmaz.
Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) Başvuru Süreci
DİİB başvuruları,
ticaret.
gov.
tr/" target="_blank" rel="noopener noreferrer">T.
C.
Ticaret Bakanlığı'na bağlı İhracat Genel Müdürlüğü'ne, DİR Otomasyon Sistemi üzerinden elektronik olarak yapılır.
Süreç, dikkatli bir ön hazırlık gerektirir.
- Proje Hazırlığı ve Kapasite Raporu: Başvurudan önce, firma ne üreteceğini, bu üretim için hangi hammaddelerden ne kadar ithal etmesi gerektiğini ve bunun sonucunda ne kadar nihai ürün elde edeceğini (fire oranları dahil) net bir şekilde projelendirmelidir. Bu projenin temel dayanağı, firmaya ait geçerli bir "Kapasite Raporu"dur. Kapasite Raporu, firmanın üretim gücünü ve hammadde kullanım oranlarını gösteren, ilgili sanayi veya ticaret odasından alınan bir belgedir.
- Gerekli Belgelerin Sisteme Yüklenmesi: Başvuru sırasında sisteme taranması gereken temel belgeler şunlardır:
- Kapasite Raporu
- Ticaret Sicil Gazetesi
- İmza Sirküleri
- İhraç edilecek ürün ve ithal edilecek hammaddelere ait proforma faturalar veya sözleşmeler.
- Fire oranlarını ve kullanım miktarlarını gösteren detaylı tablolar (sarfiyat tablosu).
- Başvurunun Değerlendirilmesi: Bakanlık uzmanları, sunulan projeyi inceler. İthal edilecek hammadde miktarının, ihraç edilmesi taahhüt edilen ürün miktarıyla ve kapasite raporuyla uyumlu olup olmadığına bakılır. Proje makul ve gerçekleştirilebilir bulunursa, DİİB onaylanır.
- Belgenin Kullanımı ve Taahhüdün Kapatılması: Firma, onaylanan DİİİB kapsamında gümrük idarelerinde vergisiz ithalat işlemlerini gerçekleştirir. Belgede belirtilen süre (genellikle 12 ay) içinde, taahhüt edilen ihracatı gerçekleştirmelidir. Süre sonunda, ithalat ve ihracat beyannamelerini ibraz ederek, ihracat taahhüdünü yerine getirdiğini ispatlar ve belgeyi kapatır. Taahhüdün yerine getirilmemesi durumunda, ithalatta alınmayan vergiler, gecikme faiziyle birlikte firmadan geri alınır. DİR ile ilgili detaylı bilgi ve mevzuata İhracat Genel Müdürlüğü'nün web sitesinden veya İstanbul Maden ve Metaller İhracatçı Birlikleri (İMMİB) gibi ihracatçı birliklerinin kaynaklarından ulaşılabilir.